سلطان محمد مطربي سمرقندي
34
تذكرة الشعراء ( فارسي )
برآمده است . نگاهى به آثار وى نشان مىدهد كه مطربى در فنون مختلف ادبى مهارت داشته و از آنها در آثار خويش بهره گرفته است . در تذكرة الشعراء مىبينيم كه مطربى با بيشتر افرادى كه شرح حالشان را آورده ، رفاقت نزديك داشته و كاملا آنها را مىشناخته و حتى به منزل آنان رفتوآمد داشته و يا آنان به منزل وى مىآمدهاند و ساعتها با هم به مباحثه و مناظره مىپرداختهاند و او از آنان استفاده مىكرده و يا آنان از دانش وى بهرهور مىشدهاند . مطربى در تذكرهء خود جمعى از همدرسان خود را نيز معرفى مىكند كه بهعنوان نمونه به دو تن از آنان اشاره مىكنيم : امين مؤمنآبادى بخارايى كه به همراه وى صرف ، نحو ، فقه و حديث مىآموخته و اوجى بخارايى كه در درس خواجه حسن نثارى با هم شركت مىكردهاند . « 1 » شاگردان : مطربى چون در بسيارى از علوم چيرهدست و استاد بود ، گروهى از شاعران سمرقند و ماوراء النهر ، نزد وى دانش آموختهاند . او در تذكرهء خود ، نهتنها اسامى استادان خود و شرححال آنان را آورده ، بلكه شرححال بسيارى از شاگردان خود را نيز ، در تذكرهء خويش آورده است كه برخى از آنها عبارتند از : 1 . محمد فاضلى سمرقندى كه مطربى در شرححال وى نوشته است : « و به اين فقير برادرانه معامله مىنمايد و اكثر اشعارش را پيش فقير مىگذراندى . » « 2 » 2 . صبورى سمرقندى يكى ديگر از شاگردان اوست و در شرححال وى آورده است : « مشق مصنوع در صحبت اين كمينه نموده ، به جدّ و جهد تمام كار را از پيش برده . » « 3 » 3 . قريشى ميانكالى مشهور به « خواجه دوستنظر » كه نزد مطربى ، عروض و قافيه آموخته و مطربى دربارهء وى مىگويد : « رسالهء عروض و قافيه را در صحبت اين فقير
--> ( 1 ) . تذكرة الشعرا ، ش 20 و 26 . ( 2 ) . همانجا ، ش 231 . ( 3 ) . همانجا ، ش 245 .